Proclamatietoespraak DOE van dr. Marten Schalkwijk dd. 15-11-1999

EEN NIEUWE VISIE EN NIEUW LEIDERSCHAP VOOR DE 21e EEUW

Meneer a kondre lasi keba, mi o suku wan fasi fu go na ptata ! Meneer ze zitten alleen maar hun zakken daar te vullen, maar wat doen ze voor ons? Meneer ik wens u veel geluk hoor, maar het is moeilijk hoor, want u weet niet hoe die mensen zijn. Meneer ik heb nog nooit in mijn leven gestemd, want ik vertrouw geen van die politici, maar ik ga op u stemmen? U bent die meneer die tegen de doodstraf, nee dan stem ik niet op u? Meneer Schalkwijk ik weet niet of het u lukt, maar als u die corruptie en vriendjespolitiek weg kunt krijgen zou het een zegen voor het land zijn. Alleen gisteren hebben zeker 5 mensen mij aangesproken over de partij en dat zijn wat reakties die je krijgt op straat. Soortgelijke reakties krijgen velen. Je voelt de wanhoop bij sommigen, de twijfel bij anderen, maar ook het verlangen naar iets beters. In feite geven die reakties al voldoende aan wat de problemen zijn in het land. De Surinamers weten wat er aan de hand is, en dat hebben ze in mei van dit jaar gedemonstreerd. Ze zijn ontevreden over het beleid, ze voelen het in hun portemonnee, ze voelen het op het werk, ze voelen zich niet veilig meer, ze zien dat het maar met een kleine groep goed gaat, terwijl de grootste groep het steeds slechter krijgt; ze twijfelen of zij en hun kinderen nog wel een eerlijke kans krijgen in deze samenleving, of ze dezelfde behandeling krijgen als iedere andere burger, hetzelfde onderwijs en dezelfde gezondheidszorg. Ze voelen zich niet meer vertegenwoordigd, want te veel politici zijn met zichzelf of met een groepsbelang bezig. De leiders brengen niet de samenleving vooruit, maar slechts een kleine groep. Die kleine groep met wie het goed gaat doet alsof er niets aan de hand is en sluit de ogen voor de noden van het volk.

Potentie zonder ontwikkeling

Wij zullen als volk en als leiders eens goed bij onszelf te raden moeten gaan hoe onze samenleving er werkelijk voor staat, en wat we kunnen doen om het beter te maken. Wie denkt dat de oplossing zit in het dichtmaken van de straten op de weg of het bouwen van een brug weet niet wat er aan de hand is. Goede wegen en bruggen zijn noodzakelijk, maar geen oplossing voor fundamentele problemen. Wij hebben veel gehoord over het feit dat Suriname het 17e rijkste land van de wereld zou zijn, maar kijkt u even in uw portemonnee of dat de werkelijkheid is. Wij hebben potentie om uit te groeien tot het 17e rijkste land in de wereld, wij hebben de natuurlijke hulpbronnen, maar er is veel meer voor nodig om dat te bereiken. Wanneer eerst de oppositie en coalitie uit de Nationale Assemblee wegblijven -en daarvoor uw belastinggeld ontvangt- maar niet in staat zijn om een Meerjaren Ontwikkelings Programma, een begroting of allerlei wetten te behandelen, dan zal het nog heel lang duren voor we echt op die 17e plaats terecht komen.

Wanneer de scholen maanden sluiten en veel kinderen uit arme gezinnen de volgende klas niet halen komen we er ook niet. Wanneer er niet eens een minister van Volksgezondheid is om serieus naar de problemen daar te kijken, zullen velen ziek blijven of worden. Wanneer deskundig kader buiten spel gezet wordt, omdat men niet van de juiste politieke partij is, gaan we die natuurlijke hulpbronnen niet kunnen benutten. Wanneer alle tijd en energie gaat zitten in het elkaar politiek bestrijden komen we er zeker niet. Wanneer wij niet in staat zijn om met elkaar om tafel te zitten om naar oplossingen te zoeken, zullen we niet alleen die 17e plaats niet bereiken, maar ook steeds verder weg zakken.

Laten we de realiteit onder ogen zien. Suriname is weggezakt in de regio, den meeste tra kondre p'sa unu en den man e bigin laf' unu . (vb. Trinidad, Dominicaanse Republiek , Barbados - krabbenmentaliteit, ruzie met Nederland , stakingen). Zelfs voetbal den man e nak' un jani .

Wie denkt dat we die 17e plaats gaan bereiken met het dichten van de gaten in de straten of door een oude schoen uit de kast te halen, vergist zich. Ons probleem is niet een van de infrastruktuur, niet van geld, niet van etniciteit, niet van kennis, maar van leiderschap. Wij hebben genoeg geld gehad (3 miljard Nf bij de onafhankelijkheid), er was een goede infrastruktuur, er was voldoende kader, maar waar het aan ontbrak was een stuk leiderschap met een duidelijke ontwikkelingsvisie. Sommige mensen vinden dat het land met krachtige hand bestuurd moet worden, maar ook dat hebben we gehad; een sterke president, dat hebben we nu. Maar toch raken we steeds verder van die 17e plaats af. De burgers en de kiezers zullen daarom goed de zaken moeten volgen zodat men niet kiest voor goedkope oplossingen. Invoeren van de doodstraf gaat ons niet naar de 17e plaats brengen. Het gaat om veel meer.

Nieuw leiderschap nodig

Het gaat er om dat er weer betrouwbare leiders komen:

• leiders die niet op eigen macht en positie uit zijn,
• leiders die zich geen grond en geld toe-eigenen, maar de inkomsten van de samenleving verhogen.
• leiders die bereid zijn om zich te laten controleren (hun vermogen vastleggen, ten alle tijde inzicht geven in alle stukken en bestedingen)
• leiders die niet boven de wet staan, maar net als ieder andere burger de wet volgen.
• leiders die eerlijk zijn en elke Surinamer recht in de ogen kunnen kijken, zonder dat ze ‘konsens fong fong' krijgen
• leiders die bereid zijn om te luisteren naar de bevolking en zich er niet boven verheven voelen. Leiders die de bevolking, de vakbond, de kerk, de ondernemers, het dorpsbestuur, en ieder ander serieus nemen.
  Wat is er gebeurd met het initiatief van de religieuze organisaties ‘Nu Samen Verder'? heeft de regering het serieus genomen, heeft de oppositie het serieus genomen, waarom is het niet behandeld in de Assemblee? Nee men neemt de burger niet serieus, zelfs wanneer ze met 80.000 op straat komen speelt men nog politieke spelletjes met de burgers.

Niet iedereen die via vriendjespolitiek op een hoge positie terecht is gekomen is automatisch een leider, zoals we vaak in Suriname denken. Leiderschap is geen manipuleren van mensen voor het doel van de leider, maar een leider moet getoetst worden aan het uiteindelijke duurzame resultaat dat bereikt wordt. Is de bevolking er beter van geworden of niet? Is aan de werkelijke noden tegemoet gekomen of niet? Of is uiteindelijk alleen de leider en degenen om hem heen er beter van geworden? Dat is de toets die elke burger in dit land moet gaan loslaten op hun leiders. Wie is er beter van geworden, wij allemaal of slechts een handjevol? Ik denk dat het volk in mei dit jaar een duidelijk oordeel heeft geveld en volgend jaar mei opnieuw een oordeel zal vellen.

Het probleem met het leiderschap is wat tot de oprichting van DOE heeft geleid. De problemen werden niet opgelost, maar juist groter; de leiders brachten de mensen niet dichter bij elkaar, maar juist uit elkaar. De gemeenschap werd niet sterker, maar juist zwakker, het ging niet meer om het algemeen belang, maar om het eigen belang. Ook wij waren ontevreden met het bestaande leiderschap,

• omdat het geen ontwikkeling bracht, maar juist datgene waar mensen zelf mee bezig waren frustreerde
• omdat het de demokratie uitholde in plaats daarvan macht aan de top versterkte
• omdat het de capaciteit van de Surinamer niet serieus nam, maar alles aan buitenlanders uitbesteedde

De Demokratie werd zwakker, de Ontwikkeling frustreerde en de Eenheid was weg. Dat was de analyse van DOE en daarom hebben wij gemeend om toch een stuk nieuw leiderschap aan te bieden. Leiderschap dat er voor moet zorgen dat de Demokratie sterker wordt, de Ontwikkeling toeneemt en dat kan vooral door aan de Eenheid te werken. DOE! Wij weten dat we het niet alleen gaan kunnen doen en daarom steken wij vanavond officieel de hand uit naar alle burgers en vragen u om ons te komen helpen, om het samen te DOEN. Samen de handen ineen te slaan, zoals ons partijsymbool het uitdrukt, ongeacht etniciteit, ongeacht geloof, ongeacht uw partijachtergrond. Wij willen er zijn voor iedereen, want het land moet vooruit en de hele bevolking moet vooruit. Wij zijn er voor mannen en voor vrouwen, voor ouderen en voor jongeren en we bewijzen dat door dat op te nemen in de statuten. Wij waken voor machtsconcentratie en hebben dat ook vastgelegd in de statuten. Wij zijn bereid om ons te onderwerpen aan controle en zullen ervoor waken dat er controles worden ingebouwd bij de overheid.

Nieuw en integer leiderschap op zich is niet genoeg om Suriname naar die 17e plaats te helpen. Daarvoor is ook een nieuwe ontwikkelingsvisie nodig. Die visie komt tot uiting in die driedeling Demokratie, Ontwikkeling in Eenheid en over die visie heb ik eigenlijk al veel gezegd. Laat mij toch in het kort nog een aantal zaken aangeven.

Demokratie

Demokratie betekent niet dat burgers eens per 5 jaar een hokje rood mogen kleuren en verder hun mond moeten houden. Demokratie is ook niet het hebben van 26 zetels in de Assemblee. Wie denkt dat het om een hokje kleuren en 26 zetels gaat, heeft een beperkt idee van demokratie. Nee, volgens een van de bekendste politicologen van deze eeuw, Prof. Robert Dahl, is demokratie een politiek systeem waarvan een cruciaal element is dat de overheid steeds rekening blijft houden met de voorkeuren van de burgers. De overheid moet de voorkeur van de burgers vertalen in beleid en besluiten. Wanneer de burgers dus massaal vinden dat de regering naar huis moet, dan moet ze ook gaan. Dat is demokratie. De Assembleeleden moeten dus steeds weten wat onder de bevolking leeft, en wanneer ze niet de belangen van het volk behartigen zijn ze niet demokratisch bezig. Kortom in een demokratie staat de overheid in dienst van de burger en daarom moeten politieke leiders dienstknechten zijn i.p.v. machthebbers.

Ontwikkeling

Ontwikkeling is ook zo een begrip dat vaak misverstaan wordt. Ontwikkeling bestaat niet uit water of electriciteit, maar uit het samen identificeren en bespreken van problemen en het samen oplossen daarvan. Als je ontwikkeling zo definieert nl. wat willen de mensen zelf, en niet wat wil de overheid, dan ligt daarin meteen vast dat je geen ontwikkeling kan krijgen zonder betrokkenheid van de mensen. De overheid kan daarom ook geen ontwikkeling brengen buiten de mensen om, maar altijd in samenspraak. Het gaat dus om partnership, waarbij de overheid zich niet boven anderen opstelt, maar samen aan tafel gaat zitten. In deze visie van ontwikkeling is conflict tussen overheid en bedrijfsleven of tussen overheid en vakbeweging niet natuurlijk, want ontwikkeling kan je alleen samen brengen. Als een dorpsbestuur liever water dan electriciteit wil -omdat er geen geld voor beiden is- dan moet er water komen. Maar als dat meer kost dan begroot, dan zal het dorp zelf een inspanning moeten leveren om het verschil te compenseren. Ontwikkeling betekent dus ook dat de andere partners een inspanning gaan leveren. Het is makkelijk om te staken om loonsverhoging, maar laat de vakbond ook meedenken hoe de produktiviteit verhoogd kan worden, zodat de loonsverhoging betaald kan worden. De overheid kan niet voor een ieder een huis bouwen, want dat kost gewoon teveel en met het dien van beloften hou je de woningzoekenden gewoon voor de gek. Als je werkelijk ontwikkeling wil brengen dan moet je samen om tafel gaan zitten met de woningzoekenden om het probleem op te lossen. Misschien kan je goedkopere woningen bouwen, of willen de mensen alleen een stuk grond met water- en lichtaansluiting en niet een mooie driekamerwoning waar ze 10 jaar op moeten wachten. Misschien verhelp je het probleem met een kredietfonds met lage rente. Ontwikkeling vereist samenspraak en een nieuwe visie op volkshuisvesting, geen oude visie van volkswoningen bouwen waarvoor het geld er toch niet is.

Eenheid

Uit die visie op ontwikkeling komt ook al naar voren waarom Demokratie en Ontwikkeling alleen maar via Eenheid tot stand komen. Polarisatie helpt ons land niet vooruit en partijen en leiders die polariseren doen het land geen goed. Men zal eens echt moeten leren samenwerken in het algemeen belang. Daarvoor is blijkbaar een sterke derde partij nodig. Ik hoef hier verder niet veel over te zeggen. Voor eenheid is echter een stuk vertrouwen nodig en dat wordt maar langzaam opgebouwd. Wij willen als DOE meehelpen om dat vertrouwen van de burgers in de politiek te herwinnen.

Vertrouwen burgers herwinnen

Wij gaan een overheid moeten krijgen die zich ook gaat inspannen om dat vertrouwen te herwinnen. Belangrijk daarbij is dat de burger zich veilig moet voelen en een eerlijke en gelijke behandeling wenst. Door de stijgende criminaliteit voelt de burger zich niet veilig meer en daar zal dus via politie patrouilles, burgerwachten, snellere processen, strengere straffen, e.d. iets aan gedaan moeten worden. Het mag nooit zo zijn dat alleen rijken die PPS kunnen betalen veiligheid kunnen kopen, de hele samenleving moet zich veilig voelen en vertrouwen hebben dat er voor de veiligheid gewaakt wordt.

Iedere burger heeft recht op goede dienstverlening van de ambtenaren en het mag niet zo zijn dat men via tjoekoes en corruptie voor diensten moet betalen. Dat verhoogt alleen maar de prijs voor de uiteindelijke produkten en verhoogt de belastingen. Corruptie zal dus hard bestreden moeten worden, zodat elke burger weer dezelfde dienstverlening krijgt. Daarvor is het nodig om in elk distrikt servicebureaus van de overheid te plaatsen, waar burgers hun klachten kunnen deponeren, die dan ook behandeld moeten worden. De burgers moet weer vertrouwen in het ambtelijk apparaat krijgen. Ik kan zo door gaan. Herstel van vertrouwen betekent echter uiteindelijk lagere rentes, minder kapitaalvlucht, minder brain drain, etc. Kortom een beter Suriname .

Het is niet mogelijk om vanavond ons verkiezingsprogramma te behandelen, want dat zou teveel tijd nemen. Wat ik heb willen doen is u een aantal grote lijnen aan te geven. Hoe we de koers gaan beteugelen, produktie verhogen, gezondheidszorg verbeteren, etc. wordt later nog uitgebreid behandeld in het verkiezingsprogramma.

Wij bieden ons vanavond als Partij voor Demokratie en Ontwikkeling in Eenheid (DOE) aan het Surinaamse volk aan. Wij mogen niet van u verwachten dat u ons meteen op ons woord gaat geloven, want u zegt terecht zovelen hebben al mooie en ware dingen gezegd. Het enige dat wij daarom van u vragen is om na te gaan of onze analyse klopt, of wij wel oplossingen aandragen die de samenleving in de richting van die 17e plaats kan brengen, en of wij mensen hebben die geloofwaardig zijn. U mag ons volgen in de komende 6 maanden en daarna zelf uw conclusie trekken. Wij vragen slechts van u dat u kritisch kijkt naar alle partijen en leiders en daarna uw keus bepaald. Wij gaan ons best doen om uw vertrouwen niet te beschamen.

Ik dank u